Γήρανση και ακοή

Η σχέση της βαρηκοΐας με την ηλικία είναι τόσο δεδομένη που οι ειδικοί έχουν δημιουργήσει ειδικό όρο: πρεσβυακουσία. Η πρεσβυακουσία είναι η απώλεια ακοής που σχετίζεται με την ηλικία (πρεσβύτερος: ο ηλικιωμένος). Ο ένας στους τρείς ανθρώπους μεταξύ 65 και 75 ετών έχει κάποιο βαθμό βαρηκοΐας. Μετά τα 75, το ποσοστό ανεβαίνει σε έναν στους 2.

Γιατί γερνάμε? Η γήρανση είναι φυσικό φαινόμενο που αρχίζει από τη στιγμή που γεννιόμαστε: περνάμε φάσεις ανάπτυξης και φθοράς. Υπάρχουν διάφορες θεωρίες που προσπαθούν να εξηγήσουν τη γήρανση. Η πρώτη είναι η θεωρία της φθοράς: το σώμα μας γερνά γιατί εργάζεται πολύ σκληρά κάθε μέρα, για ολόκληρη ζωή, άρα φθείρεται. Τα όργανα του σώματος, και οι αισθήσεις λειτουργούν ασταμάτητα για να μας κρατούν στη ζωή και σε επαφή με το περιβάλλον, ακόμα και όταν κοιμόμαστε. Με το πέρασμα του χρόνου, το σώμα φθείρεται όπως κάθε μηχανή που δουλεύει ασταμάτητα. Η επόμενη εξήγηση της γήρανσης βασίζεται στις ελεύθερες ρίζες που παράγει το σώμα μας. Οι ελεύθερες ρίζες παράγονται από διάφορες φυσικές διαδικασίες στο σώμα μας, και αυξάνονται σε σχέση με άγχος, ψυχολογική πίεση, και ηλικία. Είναι τοξικές ουσίες που μπορεί να βλάψουν τα κύτταρα. Για παράδειγμα, όταν εκτεθούμε σε πολύ έντονο θόρυβο (συναυλία, εργασία σε συνθήκες έντονου θορύβου), λόγω της υπερδιέγερσης του ακουστικού μηχανισμού παράγονται ελεύθερες ρίζες, και παθαίνουμε προσωρινή βλάβη στην ακοή (θορυβογενή βαρηκοΐα) και ίσως ακούμε βουητά τις επόμενες ημέρες. Επαναλαμβανόμενη έκθεση στο θόρυβο αφήνει μόνιμη βλάβη. Η πιο πρόσφατη θεωρία βασίζεται στις αρχές της γενετικής μετάλλαξης. Πρόσφατες ανακαλύψεις στηρίζουν τον ισχυρισμό ότι η γήρανση επέρχεται όταν μηχανισμοί που είναι γενετικά προγραμματισμένοι να αναπτύσσονται παθαίνουν μετάλλαξη. Το σώμα μας δημιουργεί εκατομμύρια κύτταρα κάθε μέρα για να αντικαταστήσει φθορές. Με το πέρασμα του χρόνου κάποια από αυτά παθαίνουν μεταλλάξεις, και αντί να παίζουν το ρόλο του υγιούς αντικαταστάτη φθαρμένων κυττάρων, επιφέρουν γήρανση. Παρ’ όλο που οι θεωρίες είναι διαφορετικές, η ουσία είναι ότι ο χρόνος μαζί με την εμπειρία και τη σοφία, φέρνει και φυσική φθορά.

Βαρηκοΐα και ανθρώπινος εγκέφαλος Σε όλα τα άρθρα για την ακοή υπάρχουν ανατομικοί χάρτες του αυτιού, και περιγραφή των ηχοκυμάτων. Όμως για να δημιουργηθεί η αίσθηση της ακοής πρέπει η διέγερση από ήχο να φτάσει στον εγκέφαλο όπου αποφασίζεται η ταυτότητα, σημασία, και η σχέση του κάθε ήχου με την αποθηκευμένη εμπειρία μας. Όμως, ο εγκέφαλος γερνά όπως και το υπόλοιπο σώμα μας. Μαθαίνουμε καθημερινά για επιβράδυνση της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών, και για αυξανόμενες δυσκολίες με τη μνήμη. Μαθαίνουμε όμως και ότι άτομα που παραμένουν ενεργά για μεγαλύτερο διάστημα λειτουργούν πιο αποτελεσματικά. Είναι λοιπόν φυσικό να θέλουμε να στείλουμε όσο το δυνατόν περισσότερα ερεθίσματα στον εγκέφαλο για να βελτιώνουμε τη συνεχή του δραστηριότητα. Άτομα που πάσχουν από βαρηκοΐα δυσκολεύονται στις κοινωνικές επαφές, με αποτέλεσμα την απομόνωση και συχνά την κατάθλιψη. Όταν χρειάζεται χρησιμοποιούμε γυαλιά για να βλέπουμε καλύτερα, μπαστούνι για να περπατάμε με ασφάλεια, χειρουργικές αντικαταστάσεις σε αρθρώσεις για να κινούμαστε χωρίς πόνο. Η επιστήμη έχει πολλά να προσφέρει ώστε η γήρανση να μην σημαίνει απομόνωση και απώλεια λειτουργίας. Τα ακουστικά βαρηκοΐας βοηθούν ώστε το άτομο να ακούει και να επικοινωνεί καλύτερα, ώστε να μειώνονται οι δυσκολίες με την οικογένεια και τον κοινωνικό περίγυρο. Στέλνοντας σήματα και διορθώνοντας την απώλεια ακοής, κρατούν τον εγκέφαλο σε καλύτερη λειτουργία. Μπορούν δηλαδή να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής από πολλές απόψεις. Οι βασικές προϋποθέσεις για επιτυχημένη χρήση ακουστικού είναι η κατάλληλη εφαρμογή, και η επιστημονική υποστήριξη στη διαδικασία προσαρμογής.

Μπορεί να μην είμαστε σίγουροι γιατί και πώς γερνούμε, αλλά σίγουρα μπορούμε να αποφύγουμε αρκετές από τις δυσκολίες της γήρανσης με τη χρήση της τεχνολογίας. Ας αφήσουμε την τεχνολογία να βελτιώσει τη ζωή και να εμπλουτίσει την εμπειρία της τρίτης ηλικίας…